Uroczyste odsłonięcie tablicy ku czci asp. Stanisława Malarza

 26 kwietnia 2026 roku w Zbydniowie na Górce Jana odbyła się podniosła uroczystość odsłonięcia tablicy pamiątkowej, poświęconej aspirantowi Stanisławowi Malarzowi. Wydarzenie zgromadziło licznych mieszkańców, przedstawicieli lokalnych władz, uczniów oraz gości, którzy wspólnie oddali hołd bohaterowi związanym z historią miejscowości.

Obchody rozpoczęły się mszą świętą w miejscowym kościele, podczas której modlono się w intencji śp. Stanisława Malarza. Po nabożeństwie uczestnicy wzięli udział w uroczystym przemarszu na Górkę Jana. W marszu towarzyszyła orkiestra dęta ze Zbydniowa, nadając wydarzeniu wyjątkowo podniosły charakter. Obecny był również poczet sztandarowy Szkoły Podstawowej im. Rodziny Horodyńskich w Zbydniowie.

Na miejscu uroczystości głos zabrał sołtys wsi Zbydniów, pan Michał Dziuba, który w swoim przemówieniu przybliżył sylwetkę aspiranta Stanisława Malarza. Następnie nastąpił najważniejszy moment uroczystości – odsłonięcie tablicy pamiątkowej oraz jej poświęcenie.

„Stanisław Malarz urodził się 14 listopada 1901 w Zbydniowie jako drugie z ośmiorga dzieci Józefa i Marianny z d. Zielińskiej. Chłopiec dorastał w rodzinie, której losy ojczyzny nie były obojętne, o czym może świadczyć fakt, że jako dziewiętnastoletni ochotnik, jako zaciągnął się w 1920 r. do Wojska Polskiego, aby wziąć udział wojnie polsko-bolszewickiej. Po powrocie z niej od 1 kwietnia 1924 r. służył w Policji Państwowej Jeżowem (powiat niżański), osiągając stopień starszego posterunkowego.  

W 1927 r. młody policjant ożenił się z pochodzącą z Nowin Ewą Marią Sową, co zostało zapisane w parafialnej księdze ślubów (Księga ślubów Radomyśl od 1890 Nowiny od 1892). Para doczekała dwójki dzieci - syna Zbigniewa (ur. 1930) i córki Haliny (ur. 1933). W 1939 r. w czasie kampanii wrześniowej posterunek policji w Jeżowem, podobnie jak inne tego typu placówki, ewakuowano na wschód kraju. Stanisław znalazł się wtedy w okolicach Łucka, gdzie po 17 września i wkroczeniu do Polski armii sowieckiej aresztowano go i ostatecznie osadzono w obozie specjalnym NKWD w Ostaszkowie. Oprócz polskich policjantów w tym samym miejscu przetrzymywani byli także pracownicy i żołnierze Korpusu Ochrony Pogranicza oraz funkcjonariusze straży granicznej. (Starszy posterunkowy Stanisław Malarz znajduje się na Liście Wywozowej nr 37/4, pozycja 20. Dokument pochodzi z 20 kwietnia 1940 roku).

 Stanisław Malarz został zamordowany wraz z resztą więźniów prawdopodobnie w budynku obwodowego NKWD w Kalininie (obecnie Twer). Strzałem w tył głowy razem z nim pozbawiono życia ok. sześciu tysięcy polskich policjantów, których następnie pochowano niedaleko Miednoje w zbiorowej mogile bez jakichkolwiek oznaczeń. Obecnie w miejscu tym utworzony został cmentarz, a nad tzw. dołami śmierci stanęły wysokie, drewniane krzyże.

9 listopada 2007 r. Stanisław Malarz został pośmiertnie awansowany na stopień aspiranta oraz odznaczony Brązowym Krzyżem Zasługi. Jego nazwisko widnieje na jednej z pamiątkowych tablic znajdujących się w Katedrze Polowej Wojska Polskiego w Warszawie oraz na tablicy poświęconej pamięci tarnobrzeskich policjantów zamordowanych przez sowieckich oprawców umiejscowionej na budynku Komendy Powiatowej Policji w Tarnobrzegu i odsłoniętej 24 lipca 2006r.”

Po ceremonii delegacje złożyły kwiaty pod tablicą, oddając hołd bohaterowi. Kolejnym punktem programu był przemarsz do dworu Horodyńskich, gdzie uczestnicy złożyli kwiaty na grobie osób pomordowanych w 1943 roku, upamiętniając tragiczne wydarzenia z okresu II wojny światowej.

Uroczystość była wyrazem pamięci, szacunku oraz troski o zachowanie lokalnej historii dla przyszłych pokoleń.

DMK